نشریه اخلاقی تربیتی خلق


+ رحمان، یکی از اسم های زیبای خدا

اسماء الله

رحمان، یکی از اسم های زیبای خدا

سید مصطفی حسینی

یکی از اسمهای نیکو و زیبای خداوند تبارک و تعالی، رحمان است که 157 بار در قرآن کریم آمده است. رحمان صیغه مبالغه از ریشه (ر ح م ) است که به معنای بزرگ بخشایشگر، مهربان و دلسوز است که بخشش او از سر مهربانی و شفقت و غمخواری باشد.

معنای لغوی اسم شریف رحمان

رحمت در لغت، به معنای رقّت، نرمی و انعطاف نفسانی است که مستلزم تفضّل و احسان می باشد ولی این معنا در وجود باری تعالی صحیح نیست؛ زیرا انفعال، نقص است و نقص در خداوند راه ندارد  رحمت درباره خداوند به معنای افاضه خیر و عنایت به نیازمندان است؛ از این رو مرحوم فیض کاشانی درباره دو اسم شریف رحمان و رحیم می فرماید:

الرحمان و الرحیم من الرحمة و هی افاضة الخیر علی المحتاجین، عنایةً بهم. و رحمة الله تعالی تامهٌ و عامةٌ و کاملة.

«رحمن» و «رحیم» از رحمت مشتق است و به معنای افاضه بر نیازمندان از روی توجه به آنان است. و رحمت خداوند متعال، تام و عمومی و کامل است.1

فرق رحمان با رحیم 

با مراجعه به آیات و روایات، می‌توان این فرق را بین دو اسم شریف رحمان و رحیم فهمید که رحمان عنایت و شفقت و لطف خداوند به تمام مخلوقات است و رحیم، عنایت و لطف ویژه به مؤمنان است. امام صادق علیه السلام به این فرق تصریح کرده و فرموده است:

والله إله کل شیء الرحمن بجمیع خلقه،‌ الرحیم بالمؤمنین؛2

خداوند، معبود هر چیزی است و به همه مخلوقات خویش، رحمان و به مؤمنان رحیم است.

خداوند، در قرآن کریم نیز به این فرق تصریح کرده و فرموده است:

هُوَ الَّذِى یُصلى عَلَیْکُمْ وَ مَلَائکَتُهُ لِیُخْرِجَکم مِّنَ الظلُمَاتِ إِلى النُّورِ  وَ کانَ بِالْمُؤْمِنِینَ رَحِیما؛3

او، کسی است که بر شما رحمت می‌فرستد و فرشتگانش نیز تا شما را از تاریکی به سوی نور بیرون آورد و بر اهل ایمان، بسیار مهربان است.

با این تعبیر، خداوند عنایت ویژه خود به مؤمنان را توسط اسم شریف «رحیم» معرفی کرده است نه  «رحمن».

ارتباط هدایت و تزکیه و تهذیب با اسم شریف «رحیم»

در روایتی دیگر، امام صادق علیه السلام می‌فرماید:

نشریه اخلاقی تربیتی خلق / شماره 2

...
ادامه مطلب
نویسنده : همای رحمت ; ساعت ۱۱:٤٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۸/۱۳
    پيام هاي ديگران()   لینک