نشریه اخلاقی تربیتی خلق


+ در مسیر توسعه اخلاق

مصاحبه

در مسیر توسعه اخلاق

حجت الاسلام حسین خانی معاونت تهذیب حوزه


مصاحبه با حجت الاسلام حسین خانی(معاونت تهذیب حوزه علمیه قم) زمان مصاحبه مهرماه 88

خُلُق: قبل از شروع گفتگو، لازم میدانم از حضرتعالی که این وقت را در اختیار نشریه اخلاقی تربیتی خُلُق قرار دادید، تشکر کنم میخواهیم به معرفی معاونت تهذیب از جنبههای مختلف بپردازیم؛ معاونت تهذیب از چه زمانی شروع به کار کرده است و فعالیتها و برنامههای گذشته و آیندهاش چیست؟

حجت الاسلام حسین خانی(معاونت تهذیب حوزه علمیه قم): ضمن عرض خیر مقدم  خوشحال هستم از این‌که فرصت دست داد که در خدمت شما باشم.

معاونت تهذیب حوزه علمیه حدود سال 1374ش راه‌اندازی شد. مسؤولیت این معاونت را برادر بزرگوار، حجت‌الاسلام آشتیانی عهده‌دار بودند. رسالت اصلی این معاونت، برنامه‌ریزی برای امور اخلاقی و تربیت طلاب و خانواده‌های آن‌ها است. در طول سال‌های گذشته و زمانی که حاج آقای آشتیانی مسؤولیت این معاونت را برعهده داشتند، چند کار مهم پی‌گیری و اجرا شد، از جمله آن‌ها اعزام اساتید اخلاق به حوزه‌های علمیه شهرستان‌ها بود. ابتدا اساتید شناسایی شده و با هماهنگی مدارس علمیه، اعزام می‌شدند. بحث دیگر در ارتباط با درس اخلاق مدارس علمیه قم بود که پشتیبانی و زحمات این دروس بر عهده معاونت بود. مرکز مشاوره حوزه علمیه قم که خدمات مشاوره‌ای به طلاب حوزه علمیه قم ارائه می‌دهد نیز زیرمجموعه این معاونت می‌باشد. ملبس شدن طلاب و مجوز ملبس شدن به لباس روحانیت نیز به این معاونت واگذار شده است. فعالیت‌های آموزشی در زمینه معارف اسلامی برای خانواده‌های طلاب کار بسیار ارزشمندی بود که در این معاونت تأسیس شد و با استقبال بسیار زیاد خانواده‌های محترم طلاب حوزه‌ علمیه روبه‌رو گردید. با تغییر و تحولاتی که از سال گذشته، در مدیریت حوزه اتفاق افتاد، مسؤولیت معاونت تهذیب به عهده بنده قرار گرفت که با همکاری دوستان، حیطه فعالیت‌ها جنبه کشوری پیدا کرد؛ هر چند بعضی از فعالیت‌های معاونت تهذیب - مانند اعزام اساتید اخلاق - در سطح کشور انجام می‌شد. از آنجا که معاونت تهذیب حوزه علمیه، عنوان «معاونت» دارد، طبیعتاً برنامه‌ریزی برای تمام فعالیت‌ها در این موضوع برای  حوزه‌های علمیه از مسؤولیت‌های این معاونت است. از طرف دیگر، مباحث فرهنگی، از معاونت تهذیب جدا بوده و مدیریت امور مدارس عهده‌دار فعالیت‌هایش بوده است؛ ولی این بخش از فعالیت‌های فرهنگی به این معاونت ملحق شد. همچنین بحث مشاوره از این‌که تنها یک مرکز مشاوره‌ای باشد، فراتر رفت و اداره کل مشاوره در این معاونت تأسیس شد.

برای گسترش فعالیت‌ها، اداره کل اخلاق در این معاونت تأسیس شد. برای توسعه بخشیدن فعالیت‌ها در زمینه خانواده‌‌های طلاب هم اداره کل امور خانواده طلاب پایه‌گذاری شد.

خُلُق: آیا معاونت تهذیب در شهرستانها نیز شعبه دارد یا فعالیتها فقط از قم تعمیم پیدا کرده است؟

 


- یکی از برنامه‌هایی که حوزه علمیه دارد این است که مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه استان‌ها در همان استان باشد. اگر این مراکز تأسیس شود، معاونت‌های مختلفی چون معاونت تهذیب شکل خواهد گرفت. به دنبال این مسأله، این امر هم دنبال می‌شود که در هر مدرسه معاونت تهذیب راه‌اندازی شود و مدیر، صرفاً کارهای مدیریتی انجام دهد. فشار برنامه‌های علمی یا اجرایی مدیریتی، این‌قدر زیاد است که طبیعتاً فرصت برای فعالیت‌های تربیتی پیدا نمی‌شود؛ لذا مدیر باید دارای بازوهای همکاری باشد که دغدغه خاص وظایف خود را داشته باشد؛ از جمله این بازوها معاونت تهذیب است که امیدواریم به زودی بعد از آن‌که مرکز مدیریت استانی شکل گرفت، این معاونت هم شکل بگیرد.

 

خُلُق: آیا تمهیداتی اندیشیده شده است تا مشاورهها از این پس، در خود مدارس صورت بگیرد؟

- البته از قبل هم مشاورانی در مدارس داشتیم و الآن هم روزی چند ساعت در مدرسه حضور دارند و طلبه‌ها اگر مسأله‌ای داشته باشند، می‌توانند مراجعه کنند. از سال گذشته، مرکز مشاوره جنبه تخصصی بیشتری پیدا کرده است. در این زمینه، با کارشناسان مختلف و مشاورانی که در زمینه‌‌های مختلف متخصص هستند، گفت و گو کردیم. از مهر ماه امسال از مشاوران به شکل کاملاً تخصصی در زمینه‌های مختلف استفاده می‌شود. به دنبال این هستیم که مرکز مشاوره تنها منحصر به قم نباشد و در استان‌های دیگر هم راه‌اندازی شود.

قرار است مشاورة مدارس را هم به لحاظ کمّی و کیفی گسترش بدهیم. از لحاظ کیفی، سطح تخصص و دانش مشاوران به گونه‌ای بالا‌ رود که بتواند نیازهای اولیه طلاب را پاسخ‌گو باشد.

 

خُلُق: آیا برای مشاورة مدارس در شهرستانها هم برنامهای دارید؟

- فعلاً در صدد هستیم که به صورت کوتاه‌ مدت مشکل کمبود مشاور در شهرستان‌ها را به دو شکل حل کنیم: یکی اعزام مشاوران به مدارس و دیگری، سامانه اطلاع‌رسانی و مشاوره‌ای است که آن را راه‌اندازی کردیم. طلاب محترم حوزه‌های‌علمیه مناطق دوردست با این شماره تماس گرفته و سؤالشان را مطرح می‌کنند و پاسخ می‌گیرند.

 

خُلُق: نحوه آشنایی شما با اساتید اخلاق قم و شهرستانها، به چه صورت است؟ آیا برای اینها برنامه آموزشی قبلی داشتهاید تا با یک وحدت رویه، به مدارس بروند و مباحث با اختلاف سلیقه مطرح نشوند؟

- به نکته خیلی دقیقی اشاره کردید. منتها این‌که بتوانیم دوره‌هایی را در زمینه تربیت اساتید و مربیان اخلاق طراحی کرده و به اجرا در بیاوریم، نیازمند به زمان هست. البته بعضی از مراکز، برنامه‌هایی را برای تربیت مربی داشته‌اند و افرادی هم از آن دور‌ه‌ها فارغ التحصیل شده‌اند؛ ولی نیاز، خیلی بیشتر از آن است و اگر بخواهیم منتظر بمانیم تا یک کار علمی این‌چنینی انجام شود و یک عده‌ای فارغ‌التحصیل شوند، زمان را قطعاً از دست می‌دهیم. به همین جهت فعلاً با افرادی شروع کردیم که هم از نظر اخلاقی مراحلی را طی کرده‌اند و هم تخلقشان به اخلاق اسلامی برای ما ثابت شده است. این افراد، به سراسر کشور اعزام می‌شوند تا این نیاز فعلی برطرف شود.

 

خُلُق: مؤسسه دارالهدی، زیر نظر آیت الله ناصری و با نظارت فرزندشان - حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ جعفر ناصری - فعالیتهای اخلاقی تربیتی انجام میدهد و طی چند سال گذشته، یک فعالیت آموزشی را آغاز کرده و در صدد است بخش تخصصی اخلاق و تربیت را در حوزه علمیه راهاندازی کند. روند ثبت این واحد در حوزه هم مراحل نهایی را طی میکند. تعامل معاونت تهذیب با این مرکز و دیگر مراکز اینچنینی چقدر بوده است؟

-  بحث تعامل بسیار مهم و جدی است و قاعدتاً معاونت تهذیب، بدون همکاری این مجموعه‌ها توانایی رسیدن به آن اهداف مهم را نخواهد داشت. در این زمینه، تا حدودی تعامل‌ها شروع شده است. با مؤسسه دارالهدی زمینه ارتباط بسیار زیاد به چشم می‌خورد. اخیراً جلسه‌ای با حجت الاسلام والمسلمین عمومی، مدیر مؤسسه دارالهدی داشتیم و توافق‌های اولیه‌ای انجام شد. با بخش اخلاق دفتر تبلیغات نیز ارتباط‌هایی به صورت تنگاتنگ داریم. همچنین جامعةالمصطفی که برادر عزیزمان حجت‌الاسلام دکتر زارعان، معاونت تربیتی آنجا را عهده‌دار هستند و از جهات مختلف، دغدغه‌های مشترکی میان ما هست و زمینه خوبی برای تبادل اطلاعات و همکاری‌ها وجود‌ دارد.

 

خُلُق: دربارة فعالیتی که برای خانواده طلاب دارید، توضیح دهید و بفرمایید مکان و مرکزش کجا است؟

- از اداره کل امور خانواده شروع می‌کنم. این اداره کل، از اداره‌های جدید معاونت تهذیب است. مراکز آموزشی و غیر آموزشی، باید نگاهی هم به خانواده‌‌های نیروهای خود داشته باشند. در معاونت تهذیب، طی ده سال گذشته پایگاه‌هایی در سطح قم راه اندازی ‌شد. اکنون حدود شش یا هفت پایگاه در شهرک پردیسان، مهدیه، مجتمع آیت الله شاهرودی و خیابان توحید(نیروگاه) و... هست که اوایل سال تحصیلی، از خانواده‌های محترم طلاب برای ثبت نام این دوره‌ها دعوت به عمل می‌آید. این دوره‌ها، دو ساله است. طی این دو سال بخشی از آموزش‌ها مانند احکام مورد نیاز، بخشی از مباحث اخلاقی و بخش عمده‌ای هم ناظر به امور قرآنی (روخوانی و روانخوانی و تجوید) است. بعد از دو سال، کسانی که فارغ‌التحصیل می‌شوند، گواهی پایان دوره دریافت می‌کنند و توانایی فعالیت‌های تبلیغی را خواهند داشت. منتها این، برای حوزه در عین حالی که لازم است، کافی نیست و نیاز به بازنگری دارد.

 

خُلُق: از برنامههای دیگر این معاونت، خوانندگان ما را آگاه سازید.

- در مورد درس اخلاق، علاوه بر شناسایی اساتید اخلاق برای مدارس علمیه سراسر کشور، زمینه را برای درس اخلاق بزرگان، در سطح حوزه فراهم کردیم. با عنایتی که آیت الله مقتدایی، به مسأله اخلاق داشتند و پی‌گیری‌های لازم، علمای بزرگواری برنامه‌های اخلاقی را شروع کرده‌اند؛ از جمله درس اخلاق آیت الله جوادی آملی که در مسجد خودشان برگزار می‌شود. درس اخلاق آیت الله نوری همدانی در مسجد اعظم نیز به صورت هفتگی برگزار می‌شود و بناست هر هفته در مدرسه فیضیه درس اخلاق توسط یکی از بزرگان انجام شود که اینک از محضر آیت الله حائری شیرازی استفاده می‌کنیم. علاوه بر آن در پی این هستیم که با همکاری معاونت آموزش مرکز مدیریت به گونه‌ای برنامه ریزی شود تا نیاز اخلاقی طلاب، در زمینه‌های مختلف اخلاقی در طی شش سال، آموزش داده شود.

 

در خصوص ملبس شدن طلاب، آیین‌نامه جدیدی را طی جلسات مفصل و طولانی تنظیم کرده‌ایم که شامل مصاحبه عمومی و دوره‌های آموزشی برای کسانی است که می‌خواهند ملبس شوند.

از دیگر وظایف مهم این معاونت، توسعه و ترویج فعالیت‌های قرآنی است که شورای قرآنی متشکل از شخصیت‌های مهم قرآنی حوزه در این معاونت تشکیل شده است.جلسات متعددی با این اشخاص داشتیم و بحمدالله فعالیت‌های چشمگیری در زمینه‌های قرآنی شروع شده است. بخش دیگر فعالیت‌های فرهنگی، اردوهای مختلف است؛ اردوهای یک روزة تفریحی برای طلاب و خانواده‌های آنان، اردوهای بلند مدت تابستانی که از مدرسة خود به مدرسه دیگر در یک شهرستان خوش آب و هوا می‌روند و برنامه‌های متنوع آموزشی دارند. اردوهای بازدید از مناطق جنگی، اردوهای زیارتی و اردوهای طلاب جدید الورود که - ان‌شاءالله - در آبان‌ماه شاهد برگزاری‌اش هستیـم.

طرحی را تحت عنوان مطالعه آثار شهید مطهری داریم که برای طلاب مدارس علمیه برگزار می‌شود. کسانی که در این دوره‌ها شرکت می‌کنند، طی شش سال، کلیة آثار شهید مطهری را مطالعه می‌کنند.

 

خُلُق: دوماهنامة اخلاقی خُـلُق را ملاحـظه فرمودهاید. اگر نظری در این باره دارید، بـفرمایید.

- به نظر من، نشریه خیلی جالبی است و جای چنین نشریه‌ای خیلی خالی بود. در این وضعیتی که مظاهر دنیایی و مادی‌گرایی خیلی زیاد است، طبیعتاً توجه به نیاز اساسی انسان که همان بحث اخلاق است، خیلی جای کار دارد. مطالب نشریه، بسیار کاربردی و قابل استفاه است. جذابیت مطالب، نکته دیگری است که هر کس مجله را باز کند، طبیعتاً تمایل به ادامه مطالعه پیدا می‌کند. تنوع مباحث هم از نکات قابل توجه به شمار می‌آید؛ اما برای این‌که احیاناً سطح نشریه ارتقا پیدا کند، چند پیشنهاد عرض می‌کنم. نخست این‌که مراکزی که در زمینه‌های تربیتی و اخلاقی فعالیت می‌کنند، در نشریه معرفی شوند. شناسایی این مراکز هم برای مؤسسه دارالهدی و هم برای خواننده‌ها جالب توجه است. نکته دیگر این‌که نیازهای روز طلاب در زمنیه‌های مختلف اخلاقی، شناسایی و روی آن‌ها سرمایه‌گذاری شود.

 

با توجه به گرایش خاص معنوی به مسایل معنوی و اخلاقی، به خصوص در سال‌های اخیر بین بانوان، فکر می‌‌کنم اگر نشریه توجهی به ابعاد اخلاقی بانوان هم داشته باشد، خیلی مناسب است. بحث دیگری که خیلی می‌تواند نیاز روز افراد را تأمین کند و دیدم در نشریه وجود داشت، بحث پرسش و پاسخ است که اگر مقداری قوی‌تر و بیشتر باشد، مفید خواهد بود. می‌توان جای مشاوره‌های اخلاقی را در نشریه باز کرد، تا اگر کسی سؤالی دارد، مشورتی می‌خواهد، مطرح کند و پاسخ بگیرد. پیشنهاد دیگر این است که در کنار مباحث متنوع و مختلف نشریه، در عین حال هر شماره‌ به موضوع ویژه‌ای در زمینه‌های اخلاقی اختصاص پیدا بکند و در ابعاد مختلف از قبیل گفت و گو و مصاحبه و یا مقاله کار بشود و مجله شکل تخصصی‌تری پیدا بکند. نکته دیگر این‌که آسیب‌ها در زمینه‌های تربیت اخلاقی شناسایی شود.

 

خُلُق: از اینکه وقتتان را در اختیار ما گذاشتید، سپاسگزاریم.

نشریه اخلاقی تربیتی خُلُق / شماره 16

نویسنده : همای رحمت ; ساعت ۱٠:٢٧ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/٤/٢۸
تگ ها: مصاحبه
    پيام هاي ديگران()   لینک